Een verslag van een bierproeverij in kafé België in Utrecht. Artikel geschreven door Erik van café Derat. Artikel is indertijd ook gepubliceerd in biermagazine 'PINT'. Chimay Speciaal is ook verkrijgbaar bij café Derat.

Een reis door de tijd: Chimay Speciaal.
Een bierproeverij in kafé België te Utrecht op 11 oktober 2006.

“Kijk dáárom bewaar je dus dit soort bieren.”

Voor zijn afstuderen krijgt België-barman Erik Lebbing van zijn broer een pakket met drie 0.75 liter flessen Chimay Speciaal. Het zijn de 1999, 2000 en de 2001. Een maand later tijdens een bierreis door België vind hij in een winkel in Vielsalm de flessen 2004, 2005 en 2006. Het idee van een gezellige bierproeverij is dan spontaan geboren. Op zoek naar het jaar 2002 komt hij aan bij Loes Kramer van café Jan Primus, ook in Utrecht. Loes heeft de 2002 niet op voorraad, maar wél een aantal kleine flessen; de 1997, tweemaal de 1996, en tweemaal de 1991. Erik mag ze zomaar hebben! Na vele malen dankjewel is het tijd om te gaan organiseren. De locatie wordt het lokaal boven het Kafé.

Op de dag van de proeverij zijn er 9 volwassenen en één baby aanwezig.
Voor ieder ligt een exemplaar van het PINT Proefformulier en de PINT bierproefuitleg. Ieder leest dit door. De kleine proefglaasjes zullen telkens gespoeld worden. De flessen staan keurig op een rijtje op de vensterbank te wachten. Ze zijn op België-keldertemperatuur en de verwachtingen zijn hoog. Iedereen heeft er zin in!

Knagend op droge crackers gaat de 2006 zachtjes open. Dit bier heeft de houdbaarheidsdatum van 2011. Voorzichtig uitschenken, meer dan de helft blijft in de fles... Iedereen een glaasje voor zich… Tsja wat zeg je dan? Oh ja: wat staat er op het formulier?
Geur. “Fruitig!”, “zurig!”, “beetje houterig…”
Visueel. “Helder”, “zeer donker”, “behoorlijk schuim”.
Smaak. “Bitter”, “zoet”, “het zuur is wat scherper dan de smaak.”
De meningen lopen nogal uiteen.

Ok. Op naar de 2005.
Met een harde knal gaat de fles open. Wat lichter van kleur, fijn schuim, wat stroever op de tanden, wat zuurder ook, hij smaakt vlakker, minder kruidig.

De 2004 opent met een doffe plop. Wat minder rood van kleur, met dik, aan het glas plakkend schuim erop. De geur is wat droppig. Wat salmiakachtig zegt een ander. Hij is wat licht van smaak, met een bittertje ná. Lijkt wel wat wateriger, of wat dunner. Wel iets van stroop in de verte. “Zullen we de 2003 nu doen?”

2003 begint met een doffe knal. Karamelachtige geur, zoethout, of: “ruikt naar Pedro Ximenéz-sherry!” Het schuim is wat fijner dan de vorigen.
De smaak is wat laf eigenlijk. Je proeft de alcohol wat meer, dat wel. Wat drogere nasmaak Wrang. Scherp. Wel zoeter dan voorgaande jaren, maar monddroger. Beetje rokerig.

Opvallend is nu trouwens dat de houdbaarheid van de flessen op dit moment verspringt. De flessen van 2003 tot en met 2006 zijn telkens 5 jaar houdbaar. De flessen van 2001 en daarvoor zijn telkens 7 jaar houdbaar, volgens de officiële data, natuurlijk.

Dan komt daar al de 2001. Veel schuim komt al meteen uit de fles bij het openen. Wat de vorige flessen niet hadden, heeft deze wel: een echt heftige reactie  bij de proevers. Er is veel  meer “waw” en “zo hey!”  Deze ruikt een beetje romig port-achtig. “Ook wel lijmachtig, zoals die lijm die je vroeger op de basisschool rook. Dit doet denken aan de 6 jaar oude Rochefort 8 van laatst.”  “Ruikt naar hooi...” Beetje vlokjes in het bier… De koperkleurige rode kleur van recentere jaren is omgeruild voor een donkerdere bruine kleur. De smaak is zeker niet fruitig, en ook veel minder bitter. Maar wel zeer lekker! Rijk en warm. Notenwijn. Lekker en zacht. Na het legen van het glas ruikt het opdrogende glas overduidelijk naar appelstroop!

De 2000. Er worden nu trouwens ook meer grappen gemaakt.
De kleur is weer bruiner, maar de geur is minder. Meer parfumachtig, bloemig. Iemand proeft ‘kurkstof’. Gelukkig is de smaak wel mooier dan de geur doet vermoeden. Maar dat blijkt niet goed genoeg. Hij is totaal niet zuur in de hoofdsmaak, maar in de geur en de nasmaak wel.
Er wordt doorgemijmerd. Het idee bestaat dat deze fles een beetje een probleempje heeft. Bijvoorbeeld ietsjes bedorven, door ofwel bewaard te zijn bij een verkeerde temperatuur, of teveel in het licht heeft gestaan, of ‘kurk’ heeft of iets dergelijks. De mensen zijn veel minder enthousiast. “Nou, de 2001 was lekkerder.”

1999. De laatste van de 75 centiliter flessen. Deze is houdbaar tot nu, en opent met een toch wel stevige knal. Het heeft een donkere kleur en minder, maar wel zeer fijn, schuim. Maar het schuim blijft niet meer plakken aan het glas. Het heeft een zware, oude geur. Het ruikt ergens naar kuilgras, en ook de smaak is wat zurig. Het is een heerlijk, troebel bier. Warm, en ook kruidig. “Dit is toch wel de lekkerste tot nu toe.” Met smaak blijft men genieten en nababbelen. “Prima bier.”

Iemand maakt de briljante opmerking: “Dit smaakt gewoon naar Chimay speciaal!” De 2006 wordt daarom nog eens ingeschonken, om te kunnen vergelijken met de 1999. Een wereld van verschil, en de kreten van verbazing zijn niet van de lucht. Met veel blijdschap en verwondering ruikt en proeft een ieder het verschil. “In vergelijking met de ’99 is de ‘06 wel haast een pils!” Inderdaad ruikt de ’06 heel erg moutig naar pils. Het ruikt naar hoe brouwerijen ruiken. Hij smaakt ook veel lichter en frisser. Oneerbiedig gezegd eigenlijk ook meer als een pils. Wat is er gebeurd het afgelopen uur, dat de 2006 zo anders smaakt? Tuurlijk, de fles staat al een uur open, maar het grote verschil wordt wellicht veroorzaakt door de geleidelijke ‘reis door de tijd’ en de alcohol op onze tongen enerzijds, en de plotselinge sprong terug naar 2006 anderzijds. Zoals de flessen eigenlijk toch wel telkens een beetje op elkaar leken, zo blijkt er nu tóch een wereld van verschil te zijn. De ’01 en de ’99 zijn overduidelijk véél lekkerder. “Kijk dáárom bewaar je dus dit soort bieren.”

Drie volwassenen en één baby houden de proeverij dan om verschillende redenen voor gezien. De overgebleven groep zet zich aan de taak om de resterende 33 centiliter flessen te gaan doornemen.
De 1997 is houdbaar tot 2003, en opent met een frisse sis. Het heeft erg weinig geur, en het is een helder bier. De ’99 was lekkerder. Hieraan zit meer houtsmaak. Wel echt prik op de tong. Het is wat droger, wat vlakker. Wranger ook. Weinig nasmaak. “Mwôh.” De smaak verdwijnt snel. Er zit wel echt duidelijk alcohol in. Wat slap. Enz. “Smaakt een beetje naar een bejaarde.”

1996. Deel 1. Hiervan hebben we namelijk twee flesjes, die we allebei apart gaan proeven. Weer met een sis geopend, maar het gedraagt zich eigenlijk net als de ’97. Wel wat donkerder, en meer grondsmaak. Veel koolzuur, maar dat verdwijnt al echt na een paar minuten. Wat overblijft is een vloeistof met een echte dessertwijn beleving. Hij is duidelijk lekkerder. “Ik heb hem op, dus hij moet wel beter zijn dan de ’97.”
Er zijn nu ook echt mensen aan het schaterlachen om dit soort leuke grapjes. De aanvankelijk veel te grote voorraad gortdroge crackers is aan het opraken.

Al snel op naar deel 2.
Duidelijk anders ontwikkeld dan de eerste ’96. Heel veel ‘anders bitter’. Minder lijm ook, lekkerder dan de vorigen, en komt in de buurt van de ’99. Geen schuim meer, maar wel “meer prik in de slok.” Er is niks overheersend. Echt in balans. Heel mooi. Rond. Mooie nasmaak. Oude houten meubelen.

Nu wordt het wel heel erg spannend. De eerste 1991 gaat open, weer met een sis. Dit bier ‘was’ houdbaar tot 1995. Het is ook een geen statiegeldflesje. Het heeft weinig schuim, en er blijven wel wat bubbeltjes komen in het glas, maar met moeite. Deze geur gaat richting whiskey! Er zit echt iets heel anders in de smaak. Het bier is helder en zoet, en smaakt als geen ander bier wat we ooit gedronken hebben. Vreugde rondom en de nasmaak blijft zeer lang hangen. Zéér lekker. Walsend in het glas vind iedereen het prachtig, zo zonder schuim. Heel helder, totaal geen vlokken of zo. Het lijkt wel dure wijn. Heerlijk, heerlijk, heerlijk. Het glas is perfect schoon na het opdrinken. Alcohol percentage is absoluut meer. Je kan dit echt drinken als goede port. De textuur is echt als 30 jaar oude colheita port. Het enthousiasme gaat door het plafond! “Bij de andere, minder oude, bieren  gaat de alcohol door slokdarm naar maag. Bij deze blijft het, hoe gek ook, in je ‘hoofd’.”

De tweede gaat open.
“Ook goed!”
“Die andere was wat rijker.”
“Frisser dan de eerste.”
“Donker. Gelig.”
“Veel alcohol.”
“Het wordt een beetje wazig...”

Het is klaar. De semi-professionele setting maakt dan plaats voor een oergezellige sfeer. We laten borden patat met garnituur aanrukken en maken alle flessen helemaal op. In de grote flessen zit vaak nog meer dan de helft. Er komen grote verhalen en serieuze issues aan bod. Waar we ons daarnaast nu over verbazen, en wat de weken daarna ook nog vaak gezegd zal worden, is dat de dronk zo ontzettend anders is dan wat we gewend zijn. Is er iets bijzonders gebeurt in deze flessen, tijdens het ouder worden? Wij weten het wel zeker. Deze oude alcohol werkt anders dan in ander bier. Wat is dat toch? Is dit enkel de smaak van uitmuntende kwaliteit, of is het meer? Mijmerend denk ik aan mediterende monniken, op zoek naar goddelijk contact. Met tien jaar oude Chimay gaat dat zeker weten beter dan met nieuwe. Wat een fantastische, heerlijke, hemelse drank!



(Nu ook verkrijgbaar in café Derat!)